Na blagim padinama prelepe Fruške Gore, Ruma kao
naselje u dokumentima se prvi put pominje 1634. godine. Medjutim, prema arheološkim
nalazima na području današnje Rume čovek je živeo u najstarije vreme. U rumskoj
opštini nalaze se dva čuvena arheološka lokaliteteta - Basijana, kod Donjih
Petrovaca i Gomolava, kod Hrtkovaca. Tek u srednjem veku, 1323. godine, na
ovom području pominje se naselje Arpatarlo (Arpatoro) kao posed, grad, logor.
Za vreme turske provale u XVI veku Arpatarlo je propao. Nestaje mu svaki trag.
Za vreme austrijsko-turskih ratova Ruma je neko vreme bila pod Turcima. Od
Požerevačkog mira 1718.godine austrougarska vlast zamenjuje tursku i trajaće
u Sremu narednih 200 godina. Prvi su se doselili Nemci i oni će sve do bekstva
1944.godine, igrati vidnu ulogu u ekonomskom, kulturnom i političkom životu.
Hrvati i Madjari se na ovim prostorima nastanjuju početkom XIX veka.
Kada je 1747.godine Sremska Mitrovica ušla u sastav
Vojne granice, Ruma se našla u provincijalu ili paoriji. Zato je grof Marko
Pejačević ovo mesto izabrao za novo središte svog vlastelinstva. 
Takva baronova odluka biće presudna za Rumu, da se od sela razvija u trgovište.
Grad, kakvog poznajemo, rezultat je planiranog nastanka i kolonizacije. Sa
statusom grada egzistira puna dva veka. Jer, još 1746. godine doneta je odluka
da se Ruma proglasi trgovištem.Medjutim, trinaest godina ranije dobila je
svoj prvi plan, urbanistički koncept. Ulični sistem je bio ortogonalan, a
uslovi za gradnju strogo propisani. U vreme Marije Terezije 1. januara 1749.
godine se izdaje "slobodnica" kojom Ruma dobija grb, pečat, postaje slobodno
trgovište, dobija gradjanska prava i prava da bira suca kojeg će potvrditi
vlastelin Pejačević.
U drugoj polovini XVIII i početkom XIX veka hroničari
su zabeležili nekoliko važnih lokalnih dogadjaja. Stvaranje srpske, katoličke
i franjevačke gimnazije do 1787. godine. Drugi važan dogadjaj za rumljane
onog vremena je pojava poznate sremske ili iriške kuge 1795/1796. godine.
Tada su lokalne vlasti preduzele mere da se stanovništvo Rume sačuva od opake
bolesti. Početak XIX veka u prošlosti Rume obeležen je čuvenom Ticanovom bunom.
Izbila je u obližnjem selu Voganj, a bila je uperena protiv rumskog spahije
Pejačevića i njegovih činovnika, koji su zlostavljali seljake-kmetove. Buna
je krvavo ugušena, a njen vodja Todor Avramovic - Tican razapet na točku.
Isti vladar car Franja I, koji je odbio da pomiluje Ticana, svojom poveljom
1818. godine, rumskim zanatlijama, Srbima i Nemcima , dao je naročite povlastice.
Jaka ekonomska osnova već u najstarije doba omogućila
je kulturnu nadgradnju. Ne treba onda da iznenadi što su u rumskim školama
stekli solidna osnovna znanja 
neki stanovnici ovog grada, koji će kasnije, kao sinovi imućnijih trgovaca
i zanatlija, nastaviti školovanje izvan svog rodnog mesta, pa se potom u životu
istaći.
Medju poznatije ljude iz tog vremena rodjene u ovom
gradu spadaju: pisac prve "Fizike" na srpskom jeziku Atanasije Stojković,
pisac prve "Istorije filosofije" na srpskom jeziku Dimitrije Matić, prvu "Istoriju
hirurgije" na našem jeziku napisao je Antun Lombajer, po narodnosti Hrvat,
zatim Toša Andrejević - Amerikanac je bio apsolvent bečkog konzervatorija,
član širom sveta proslavljene kapele Johana Štrausa i čovek koji je, pored
vokalnih kompozitora Stevana Mokranjca i Josifa Marinkovića, zaslužan specijalno
za razvitak instrumentalne muzike kod Srba, pa čuveni filolog Radovan Košutić,
kojeg i sami Rusi smatraju jednim od najboljih poznavalaca morfologije i fonetike
ruskog jezika, i Pavle Vujović, profesor beogradskog univerziteta, koji je
napisao prvi univerzitetski udžbenik za matematiku i fizičku geografiju. Svi
pomenuti Rumljani čine čast jugoslovenskoj nauci i umetnosti.
Što se tiče urbanističko-arhitektonskog lika grada,
po strukturi Ruma je tipično vojvodjansko mesto. Ima široke prave ulice, starije
kuće su pretežno prizemne, delom gradjene od opeke a delom od naboja. 
Novogradnje u centru, višespratnice u stilu moderne arhitekture, doprinose
lepoti grada. Ruma sa svojim parkovima i uredjenim izletištem Borkovac, gde
se nalazi akumulaciono jezero, omogućava i prijatan boravak i ponekom putniku
namerniku. Sve potpunijem gradskom izgledu ovog sremskog mesta sa oko 35000
stanovnika, pored savremeno opremljenih trgovačkih radnji, svakako doprinose
njene asfaltirane ulice, industrijski objekti i retko živ saobraćaj. To ilustruje
da je Ruma i važna raskrsnica puteva, preko Šapca u Srbiju i Iričkog Venca
za druge krajeve Vojvodine.
Kada se još spominju gradske vrednosti onda se ne
mogu mimoići velelepni Dom zdravlja, koji je zasigurno medju najlepšim u Vojvodini
i Srbiji, zatim Sportski centar u kome se nalazi dvorana kapaciteta 2500 mesta
i moderan kuglana podesna za velika takmičenja. Tu su, zatim, kulturni centar
koji poseduje dve dvorane, veliku kapaciteta 700 mesta i malu kapacitate 200
mesta, četiri osnovne i isto toliko srednjih škola, Zavičajni muzej, gradska
biblioteka i dva kulturno-umetnička društva "Branko Radičević" i "Matija Gubec"
kao i Radio Srem. U ovom gradu se već tradicionalno priredjuju Festival muzičkih
društava i horova Vojvodine i Festival tamburaških orkestara Srbije.
[ Home ] [ Formula 1 ] [ Ruma ] [ Zexoa ]
© Copyright zexoa@design by Zeljko Turbic
